De lol van zelfvoorzienend leven

Stel je voor dat je onbeperkt biologische druiven kunt eten (zo zoet als snoepjes!). Of je trots voor een kleurrijke salade uit je tuin, bestrooid met eetbare bloemen. Of de verrassing van een verse, knisperige en smaakvolle aardappel.
Je eigen voedsel verbouwen is zooo anders dan je eigen voedsel kopen in de supermarkt!

Lekker je eigen eten verbouwen
Lekker je eigen eten verbouwen

Heb je wel eens een sappige tomaat uit de tuin geproefd, nadat je er net een uit de supermarkt at? Probeer ook eens (geblinddoekt) het verschil tussen een gemiddelde appel en een vers geplukte. En luister naar het geluid dat een verse aardappel maakt als je hem snijdt: “kkgggggt” in plaats van het zompige “ppffffft” van een aardappel uit de supermarkt.

Het is wel makkelijk om je eten in een gebouw bij elkaar te shoppen, maar eten is zo veel meer dan je maag tevreden houden; eten is feest!

Ik wordt bijvoorbeeld helemaal enthousiast van rijpe gele tomaatjes in de vroege zomer. Of een appel die mooi rood kleurt. Of stel je voor hoe veelbelovend de eerste winterpostelein of lamsoren onder de smeltende sneeuw vandaan komen. De eerste verse salade-ingredienten!

Redenen om zelfvoorzienend te leven

Voor sommige mensen is zelfvoorzienend leven een manier om “back to basic” te gaan. Terug naar de natuur. Ik zelf werd altijd heel enthousiast van het “jagen” op voedsel in de stad, toen ik nog in het centrum van Leiden woonde. Ik ving bramen, kruisbessen, kruiden, wilde aardbeien, hazelnoten, walnoten en ganze-eieren op de singels en in parken.

Voor sommigen is het ook een kwestie van geld. Je bespaart een hoop door zelf (een deel van) je eten te verbouwen. Je bespaart dan niet alleen in de supermarkt, maar waarschijnlijk ook bij de dokter en de sportschool.

In Amerika zie je meer en meer mensen die zich voorbereiden (“preppen”) op het Einde der Tijden. Een angst-gedreven wil om autarkisch te leven. Tja zo kan het ook.

Onze redenen voor een autarkisch bestaan

Fleur plukt paardebloemen
Fleur plukt paardebloemen

Onze redenen om meer en meer zelfvoorzienend te leven, komen voort uit liefde voor de natuur, zelfrespect en een drang om gezond te leven. Ik ben op het punt aangekomen dat ik die felgekleurde, glimmende suikerdingen in plastic verpakking echt geen voedsel meer kan noemen. En onze kinderen (11 & 4) denken er gelukkig net zo over!

Voor mij past een autarkisch leven in mijn waarden en visie. Wat ik belangrijk vind: duurzaamheid, vernieuwbaarheid, onafhankelijkheid en liefde & goede zorg voor levende wezens. Het past ook binnen mijn wens om permacultuur in alle aspecten van mijn leven in te brengen.

En ik hou van eenvoud. Wij laten ons leven en ons menu bepalen door de natuur, de seizoenen, dus zijn onze keuzes beperkt. Heerlijk!
Een natuurlijk ritme in je leven doet mij persoonlijk zeer veel goeds. In de winter leven we binnen en zijn we ook meer naar binnen gekeerd; in de zomer leven we buiten en staan we open voor alles en iedereen.
Als de sneeuw smelt, kunnen we weer lamsoren en winterpostelein plukken. Als de wilde aardbeitjes rijp zijn, kunnen de winterkleren de kast uit om plaats te maken voor zomerkleren. En als de appels vallen, komen de winterkleren weer langzaam terug in de kast. Als de rozebottels zoet worden, is Sinterklaas onderweg. (Wie heeft er een kalender nodig!)

Visie

Kleurrijke maaltijd uit eigen tuin
Kleurrijke maaltijd uit eigen tuin

Stel je een wereld voor waarin iedereen zelfvoorzienend leeft en zich met z’n eigen zaken bemoeit. Het leven gaat dan alleen nog over… leven! Zorgen voor de aarde en voor jezelf en je naasten. We kunnen het hele idee van geld of eigendom overboord zetten. Het komt vooral aan op creativiteit: als jij iets interessants te ruilen hebt met je buren, zul je je leven verrijken.

Het “bemoei je met je eigen zaken” voorkomt jaloezie, afgunst, achterdocht, hebzucht en oorlog. Dat is allemaal niet nodig want de natuur geeft overvloedig. Stop 1 maiskorrel in de grond en je krijgt 200% of 300% return on investment! Daar kan nog een 0 of twee bij als het gaat om fruitbomen die jou tientalle jaren van kilo’s vitaminen kunnen voorzien.

Als ik koningin van de wereld word, zal dat mijn enige wet zijn: leef zelfvoorzienend en bemoei je met je eigen zaken!

Advertisements

Rozenbottelwijn & andere rare maar heerlijke wijnen

Omdat we geen zelfgemaakte wijn meer in huis hadden, ging ik eind november op zoek naar iets om nieuwe wijn mee te maken. Maar eind november is nou niet echt de rijkste tijd van het jaar om te oogsten… behalve voor rozenbottels!
Rozenbottelwijn!? Ja hoor, alles is mogelijk. Wijn is gefermenteerd sap dus alles waar je sap of een sterk aftreksel van kunt maken, daar kun je ook wijn van maken.

Ik ben geen prof op wijn-maak gebied en eerlijk gezegd heb ik zelfs nog nooit wijn gemaakt van het meest gangbare fruit: druiven. Ik heb wel allerlei andere fruitsoorten, bessen en bloemen geprobeerd. De meeste brouwsels waren best lekker, sommige probeersels niet zo.
Mijn eerste paardebloemwijn bijvoorbeeld. Geen succes. Maar toen de buurvrouw me op een dag haar heerlijke, zachte witte wijn met een hint van vroege voorjaars-paardebloemen liet proeven, heb ik het nog een paar keer geprobeerd. Met beter resultaat!
Mijn pruimenwijn is drie jaar achter elkaar goed gelukt, maar het zijn wel 3 flink verschillende wijnen. Bramenwijn en vlierbessenwijn is ook altijd lekker en wordt zelfs port-achtig als ik er wat meer suiker bij doe. En in het jaar dat de perzikbomen uitbundig vruchten droegen, heb ik heerlijke perzikken dessertwijn gemaakt.

Rozenstruik aan de rand van de groententuin

Rozenbottels plukken
Je plukt rozenbottels het best aan het eind van de herfst of het begin van de winter. Na een nachtje vorst zijn ze nog zoeter, maar je kunt ze natuurlijk ook een nachtje in het vriesvak leggen.
Het is echt aan te raden om handschoenen te gebruiken want rozenstruiken prikken! Erg pijnlijk.

Wijn maken van rozenbottels
Mijn beste vriend Google vond een paar goede recepten die ik kon vergelijken. Volgens sommige recepten moest ik de bottels zachtjes pletten (zonder de pitjes te beschadigen), andere recepten zeiden dat de rozenbottels 5 minuten gekookt moesten worden en dan gepureerd.

De plet-recepten vond ik makkelijker want het verwijderen van de pitjes is een vreselijk karwei.

Het makkelijkste recept dat ik kon vinden:

Recept rozenbottelwijn

1,5 kg rozenbottels

1 kg suiker

1 theelepel citroenzuur

wijngist

3,5 liter water

Haal de eindjes van de rozenbottels en was ze. Plet ze voorzichtig en doe ze in een 5 liter fles. Voeg de suiker toe en giet er 3,5 liter kokend water over. Roer of schud tot de suiker opgelost is. Laat dit afkoelen tot 20-25 graden voordat je de wijngist toevoegt.
Sluit de fles af met een prop wattenbollen of met een “echt” waterslot. Lucht moet uit de fles kunnen zodra het gaat fermenteren, maar vliegjes mogen er niet in.

Zet de fles in een warme kamer (keuken?), 18-20 graden, voor ongeveer 10 dagen. Roer of schud iedere dag even.
Na een paar dagen, als de rozenbottels zijn begonnen met fermenteren en je dus bubbeltjes ziet, is het beter om vaker (2-3 keer per dag) te roeren/schudden. Dan voorkom je dat de wijn zuur kan worden.
Na een dag of 10 filter je de pulp en giet je al het vloeibare in een nieuwe, schone 5 liter fles. Laat het verder fermenteren.
Na 2 tot 3 maanden gebruik je een hevelslang om de wijn over te hevelen in een nieuwe (schone) fles. Het bezinksel in de “oude” fles gooi je weg.

Laat de wijn rijpen voor minimaal 3 maanden voor je hem in flessen bottelt.

De poes past op de most die staat te fermenteren
De poes past op de most die staat te fermenteren

Wijn maken is eenvoudig!*
Dus! Hoe moeilijk was dat! Fruit, suiker, water, gist en tijd. Het moeilijkste onderdeel is eigenlijk het geduld om de most te laten rijpen.
Wijngist kun je in de supermarkt kopen (in midden en zuid Europa), in een boerenbond-achtige winkel of op internet.
Ik heb ook wel wijn gemaakt zonder wijngist, maar dan is er een grotere kans dat hij zuur wordt. Als het fermenteringsproces snel start, dan krijgen andere micro-organismen geen kans om je wijn te verzieken.

* Natuurlijk zijn er ingewikkelde technieken en spullen om wijn te maken, of problemen en “ziektes” om het proces moeilijk te maken. Maar in principe kan je op een eenvoudige manier ook prima wijnen maken. En als je het kleinschalig houdt (5 of 10 liter per batch), dan is het ook niet zo erg als er eens iets mis gaat in je 5 liter-fles.

Tomatenport, calendulawijn en wortelsherry 🙂
Deze idiote wijnen staan nog op mijn lijst; ik heb ze nog niet uitgeprobeerd! Wel heb ik heerlijke vlierbloesem champagne gemaakt. Een licht prikkelende, verfrissende witte zomerwijn van de eerste bloesems in het voorjaar. Het is ieder jaar zo’n heerlijke verrassing om het eerste glas vlierbloesemwijn te drinken op een warme zomerdag!

Ook erg lekker was de perzik dessertwijn. Het lukte me niet om hem goed helder te krijgen (misschien teveel pectine of koolhydraten) dus zag het er meer uit als sap, maar wel een heerlijk sapje om ontzettend dronken van te worden!

Fruitwijn kun je maken van al het fruit dat je kunt verzinnen, inclusief tomaten en gedroogd en ingeblikt fruit. Bij bloemenwijn moet je de bloemen niet wassen. Met bessen kun je het best een port-achtige wijn maken door iets meer suiker toe te voegen en het fruit iets langer te laten fermenteren.

Ik maak graag mijn eigen wijn omdat ik dan biologische, accijns-vrije wijn kan drinken die je in een winkel nooit kan kopen. En dat komt de smaak zeker ten goede!

Lekkere salades het jaar rond

>> This post in English

Salades zijn gezond. Open deur! Maar hoe zet je dan dagelijks een lekkere salade op tafel, ook in de winter?
Persoonlijk vind ik salades vooral lekker als ze veel verschillende ingredienten bevatten. Veel smaken, veel vormen, veel kleuren. Dat iedere hap verrassend is. Dus mix ik verschillende soorten sla door m’n sla, wat verse kruiden, wat eetbaar “onkruid”, ik rasp een worteltje of een aardpeer erdoor…

Als basis voor je 4-seizoenen-salade heb je nodig:
– een tuin/balkon/raam
– vier seizoenen sla (ja dat kun je echt kopen!)

Zaai maandelijks een paar zaadjes van die 4 seizoenen sla en pluk altijd alleen maar een aantal van de buitenste bladeren. Zo blijft het plantje lekker doorgroeien.

Behalve deze 4-seizoenen sla zijn er nog vele soorten blaadjes die je als sla kunt beschouwen. Hun oogst-kalender staat aan het eind van dit artikel. Zo zie je dat je iedere maand van het jaar ruime keus hebt!

Eetbare bloemen
Eetbare bloemen

Eetbare bloemen in de sla
Er zijn best veel bloemen die je kunt eten. Ze laten je salade er leuk uitzien en vaak is de smaak ook goed. Zoals Oost-Indische kers in geel, oranje of rood. De donkerste (rode) bloemen zijn het pittigst, de lichte (gele) bloemen het zachtst.
Je kunt ook madeliefjes over je sla strooien om hem op te leuken, of oranje calendula, viooltjes, rozenblaadjes, klaverbloemen, blauwe korenbloemen, blauwe borage, gele paardebloemen (wel vies!), blauwe chicorei (die smaakt naar witlof)…

Als je je salade wilt opfleuren, zoek dan op Wikipedia naar een lijst van eetbare bloemen, hun kleur en smaak. http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_edible_flowers

Verse kruiden in de salade
Naast sla en bloemen doen we ook verse kruiden in de salade. Zoals basilicum, peterselie (beide goed voor je spijsvertering), corianderblad, oregano, maroraan, citroenmelisse, munt of fijngesneden salie. Soms gebruiken we wilde kruiden zoals brandnetel, wilde ui

De meeste kruiden hak ik fijn omdat hun blaadjes wat harder zijn dan slablaadjes. En al die kleine beetjes spreiden de geur en smaak ook goed.

Een kruid dat bulkt van de vitaminen en mineralen, is alfalfa. De meeste mensen kennen het als spruitgroente, maar je kunt er ook een beetje van in je tuin zaaien om de hele plant te groeien (ook eetbaar), en je eigen nieuwe zaden te kweken.

Borage geeft heel mooie blauwe eetbare bloemen en ook het blad (komkommersmaak) kan door de sla.Het kruid helpt goed bij huidproblemen.

Wat nog meer?
Wij vinden venkelgroen, gemalen hazelnoten, groene uienstengels of knoflookstengels ook lekker in de sla. Naast natuurlijk een gekookt eitje, radijsjes en blokjes tomaat.

De meeste groenten die nog jongn en klein zijn, zijn lekker om rauw te eten. Denk aan jonge worteltjes, jonge broccolischeuten, peultjes, jonge sperzieboontjes en minicourgettes (tot 15 cm).
De natuur geeft overvloedig dus kun je best wat jonge groenten plukken voor ze helemaal rijp zijn.

Ook erg lekker in de salade, is geraspre aardpeer, (winter)wortel, fijngesneden rode of witte kool of zelfs een beetje (omdat het zo pittig is) rettich. Of kort gekookte broccoliroosjes, zachte maiskorrels, spinaziebladeren…

Als je zonnebloemen en/of pompoenen groeit, heb je ook heerlijke zaden voor over de salade. Of voeg wat lijnzaad toe, sesamzaad, maanzaad of de verse, nog jonge (groene) zaden van Oost-Indische kers.

Hoe groter de verscheidenheid hoe gezonder de salade!

Mijn verse blaadjes kalender

Januari: sla uit de kas, snijmoes, rucola, lamsoren, winterpostelein, winterspinazie en witlof van onder de trap

Februari: sla uit de kas, snijmoes, rucola, lamsoren, winterpostelein, winterspinazie, witlof van onder de trap en jonge paardebloemblaadjes

March: sla uit de kas, snijmoes, rucola, lamsoren, winterpostelein, winterspinazie, witlof van onder de trap, jonge paardebloemblaadjes en muur (/kippenmuur)

April: sla uit de kas, snijmoes, rucola, lamsoren, winterpostelein, witlof van onder de trap, jonge paardebloemblaadjes en muur (/kippenmuur)

Mei: sla uit de kas, snijmoes, rucola, jonge paardebloemblaadjes, muur (/kippenmuur), uienstengels, postelein, mosterdsla, jong bietenblad

Juni: sla, snijmoes, rucola, jong paardebloemblad, uienstengels, verse kruiden, spinazie, selderij, calendulabloemen, postelein, mosterdblad, bietenblad, kippenmuur

Juli: snijmoes, rucola, Oost-Indische kers, Nieuw-zeelandse spinazie, verse kruiden, jong amaranthblad, spinazie, selderij, uienstengels, calendulabloemen, postelein, mosterdblad, bietenblad, kippenmuur

August: snijmoes, rucola, Oost-Indische kers, Nieuw-zeelandse spinazie, verse kruiden, jong amaranthblad, selderij, calendulabloemen, postelein, mosterdblad, bietenblad, kippenmuur

September: sla, snijmoes, rucola, Oost-Indische kers, Nieuw-zeelandse spinazie, verse kruiden, jong amaranthblad, selderij, calendulabloemen, postelein, mosterdblad, bietenblad, kippenmuur

October: sla, snijmoes, rucola, Oost-Indische kers, Nieuw-zeelandse spinazie, verse kruiden, winterspinazie, selderij, calendulabloemen, mosterdsla, bietenblad, tatsoi, waterkers, kippenmuur

November: sla uit de kas, snijmoes, rucola, lamsoren, winterpostelein, Oost-Indische kers, witlof, winterspinazie, tatsoi, waterkers

December: sla uit de kas, snijmoes, rucola, lamsoren, winterpostelein, witlof, winterspinazie, tatsoi, waterkers

Planning voor een zelfvoorzienend leven

>> This post in English

Wij eten graag veel verschillende soorten groenten, het hele jaar door. Niet alleen omdat diversiteit lekkerder is, maar ook omdat het gezonder is. Een grote varieteit in wat je eet, kan zelfs ziektes voorkomen zoals diabetes, kanker en hart en vaatziekten. En wist je dat verschillende kleuren voedsel ook verschillende voedingswaarden hebben? Daar is een mooi artikel (in het Engels) over: “Eating well by color”.

Je wordt wel creatief als je dagelijks een kilo tomaten of vijf keer per week courgette eet omdat je tuin zo veel produceert, maar lekker is het dan niet meer. Ik besteed mijn creativiteit dan liever aan het zoeken naar andere oplossingen.

Zaailingen, beetje teveel...
Zaailingen, beetje teveel…

Interval-zaaien
Voorkomen is beter dan genezen dus zorg ervoor dat je je zaden niet allemaal in een keer zaait. Maak een “zaai-programma”! Tweewekelijks zaaien spreid ook de oogst.
Voorbeeld: ik heb een tomatensoort die je officieel vanaf begin februari tot eind maart binnen kunt zaaien. Voor mij betekent dat dat ik (eigenwijs) 2 weken eerder begin: rond half januari zaai ik 3 of 4 zaadjes. Vervolgens zaai ik er iedere 2 weken nog een paar, tot half april, wat 2 weken na de officiele einddatum is.

Na “IJsheiligen” (11-14 mei) gaan de meeste babyplanten de tuin in, maar niet allemaal. Een paar van de jongste plantjes houd ik in de kas (of in een pot achter het raam). Die krijgen dan de kans om goed en beschermd te groeien en nog tot laat tomaten te geven.

Creatief met de oogst
Maar als het niet lukt met gespreid zaaien (omdat je dit te laat leest of omdat je schaamteloos plantjes koopt bijvoorbeeld), wat doe je dan met je bergen oogst? Google eens wat rond en zoek naar nieuwe recepten of manieren om je oogst te bewaren.

Courgette bijvoorbeeld. Met een paar plantjes heb je al een waanzinnige oogst in een korte periode.
Pluk de courgettes als ze nog jong zijn: 15-30 centimeter. Grotere courgettes zijn echt veel minder lekker en als je ze echt te laat oogst, zitten er al zaden in. Je kunt er dan alleen nog soep van maken. Maar echt kleine, jonge courgettes, hebben een heerlijke nootachtige smaak en zijn bijvoorbeeld geweldig als je ze door je salade raspt. De 20-30 cm exemplaren halveer en vul ik graag met een rijst-rozijnenmengsel.
Omdat ik hou van diversiteit op m’n menu, vries ik een deel(tje) in (geblancheerde blokjes), en het grootste deel droog ik!

Solar dryer
Onze solar dryer. In dat “hondenhok” bovenop schuif ik de droogrekken. Het glas in het diagonale vlak moet weer vervangen worden!

Groenten drogen is gezond
De courgettes die ik droog, snij ik eerst in heel dunne plakjes (kaasschaaf?) zodat ze snel drogen. Ik heb een solar dryer met rekken waarop ze dan door zonnewarmte drogen. En als het regent, haal ik die rekken naar binnen en zet ik ze in een niet zo hete oven met de deur open.

Gedroogde courgette”chips” zijn een lekkere & gezonde snack en je kunt ze gebruiken in soepen of (pasta-)sauzen.

Voor alle gedroogde groenten en vruchten geldt: het aantal calorieen verandert niet, maar is in een kleinere hoeveelheid verpakt omdat al het vocht eruit is. Aan de vezels verandert niets, de vitaminen (behalve A) zijn er vrijwel allemaal uit, sommige mineralen kun je verliezen als je het gedroogde eerst weekt en dan het weekwater weggooit, en al het ijzer zit er nog in.
Houd zo veel mogelijk van de voedingswaarden behouden door je gedroogde fruit of groenten koel, donker en droog te bewaren en binnen een jaar te gebruiken.

Maaltijdplanning
Een jaarplanning voor je maaltijden. Dat is misschien een beetje overdreven en control-freakerig. Maar toch heb ik een soort van maaltijdplanning. Dat wil zeggen: we eten vlees alleen in de weekends, groenten alleen uit onze tuin, ik wil eens per week bonen of linzen eten, en niet meer dan eens per week een pastamaaltijd (lasagna of spaghetti). Dus eten we de rest van de week aardappelen.

Vijf dagen per week aardappelen, 52 weken per jaar, is 260 aardappelmaaltijden. Een eenpersoonsportie is ongeveer 200 gram en we zijn gemiddeld met 5 personen, dus dat is 260 keer een kilo aardappelen in een jaar.
Dan weet ik hoeveel aardappelen ik moet poten.

Als je onze jaarlijkse gezinsplanning voor voedsel wil zien om een idee te krijgen, stuur me dan een mailtje. Dan stuur ik je een spreadsheet terug.

Wij houden van kip!

>> This post in English

Wij houden van onze kippen, van hun eieren, van hun vlees en we houden ervan om met onze kippen te spelen en te knuffelen. We spelen spelletjes zoals “vind een gat in het hek” (hun favoriete spel) of “spring naar het stukje brood”. Ze vinden het ook leuk om rondgedragen te worden. Ik denk dat onze kippen ook van ons houden.

Goed kippenhok
We hebben een goed nachthok voor ze gebouwd. Het heeft een raam op het noorden zodat ze ‘s morgens en ‘s avonds het eerste en laatste licht meekrijgen, maar het nooit te heet hebben door direct zonlicht.

Hun slaaphok heeft 2 stokken op gelijke hoogte, zodat ze geen ruzie hoeven te krijgen over wie boven mag en wie beneden.

Kippentuin

De kippentuin, waar ze veilig kunnen grazen
De kippentuin, waar ze veilig kunnen grazen

‘s Morgens scharrelen ze in de stal en ‘s middags mogen ze hun kippentuin in. Ze hebben hun eigen tuin, een omheind stuk terrein, waarin 2 pruimenboompjes, een walnoot en heel veel bramen groeien.

In de kippentuin staat ook een tipi (wigwam) gemaakt van takken, om ze een beschutte plek te geven en als obstakel op een mogelijke landingsbaan voor roofvogels.

Er is ook een kleine kippentuin in een kooi, waar ze vanuit hun slaaphuis in kunnen. We laten ze daar alleen in de winter in, als ze wel wat extra vitaminen uit een vos-vrije omgeving kunnen gebruiken. Dan hebben ze wat extra licht en wij kunnen een beetje uitslapen.

Gezonde kippen

Veilige winter-ren
De winterren voor de kippen, waar ze vanuit hun slaaphok in kunnen.

Natuurlijk is het beter om ziektes en plagen te voorkomen dan te genezen, dus gebruiken we verschillende manieren om onze kippen gezond te houden. We geven ze bijvoorbeeld de blaadjes van de kruidenthee die we zetten, en we doen wekelijks een geplette teen knoflook in hun drinkwater tegen wormen, luizen en mijten. Een paar keer per week doen we ook een scheut van onze eigen appelazijn door hun drinkwater. We hangen oost-indische kers-ranken op in de stal zodat ze daar van kunnen eten. Oost-indische kers heeft antibacteriele en medicinale eigenschappen en helpt goed tegen wormen.

In en rond de kippentuin groeien we citroenmelisse, rozemarijn, lavendel en venkel. Deze struiken helpen de kippen ook tegen mijten en luizen als ze er tussendoor lopen.

Als ik oude groentenzaden vind of zaden teveel heb, dan zaai ik ze in de kippentuin zodat de kippen wat extra verrassingsgroenten hebben.

Gefermenteerde granen

Kippenvleugels knippen
Hier knippen we bij alle kippen de veren van 1 vleugel korter, zodat ze niet meer goed kunnen vliegen (en ontsnappen)

Wat yoghurt is voor onze darmen, zijn gefermenteerde granen voor kippen. Ik vul wekelijks een grote glazen pot voor de helft met verschillende graansoorten (tarwe, haver…) en/of zaden (zonnebloem, vlas, sesam…). Dan vul ik de pot aan met regenwater (of bronwater), en zet ik hem 2 dagen zonder dop weg. Na die 2 dagen ruikt het een beetje (lekker) zurig: het fermenteringsproces is op gang!

De 10 kippen krijgen ‘s morgens en ‘s avonds 2 of 3 eetlepels gefermenteerde granen bij hun (mais) voer. Het fermenteren bevordert de enzymen (die het makkelijk maken om voedsel te verteren) en er komen meer proteinen, vitamine B, C en K in.

Kippenthee
Als een kip (per ongeluk) kippenpoep binnenkrijgt (omdat er een kip in het water gepoept heeft bijvoorbeeld), kan ze ziek worden. Dan zit de kip er een beetje depressieverig bij en wil ze niet eten of drinken. Uiteindelijk gaat ze dood als ze geen hulp krijgt.

Tot nu toe heb ik mijn kippen altijd kunnen redden als ze er zo bij zaten en niet meer aten.

Stap 1: maak een kippen reddings-thee:
– 50% kamille (anti-bacterieel, ontstekingsremmer, goed bij maagproblemen, pijnstiller)
– 15-20% brandnetel (vitaminebom, vol mineralen, reinigt en versterkt het bloed, versterkt het imuunsysteem, stimuleert de darmen, goed bij diarree en “flatulentie” (net woord voor scheten)

de overige 30-35% zijn kruiden als:
– wilde marjoraan (goed voor het immuunsysteem en reinigt het lichaam van bacterien, virussen, fungi, gisten en andere ongewenste organismen),
– paardebloem (reinigt het bloed en het lymfensysteem),
– hyssop (antiseptisch, stimuleert de darmen),
– calendula (ontstekingsremmer, reinigt het bloed, stimuleert maag en lever, helpt de vertering)

We geven de zieke kip deze thee met een pipet, minstens drie keer op een dag maar meer als we kunnen, en de volgende dag is ze beter!

En dan eten we onze kippen op
Als onze kippen bejaard zijn en na een gelukkig leven met legpensioen gaan, dan slachten we ze.

Gezond snoep: “fruitleer”!

>> this article in English

Onze kinderen doen niet echt aan snoep, maar voor fruit doen ze een moord. En laten we nou net enorm veel fruitbomen hebben! In het oogst-hoogseizoen plukken en rapen we ons suf. Eerst de aardbeien, kersen en moerbeien, dan pruimen, bramen, perzikken, nectarines, en vervolgens peren en appels. We maken er minstens 50 potten jam van (een pot per week), we maken er syroop en wijn van, en we drogen zo veel mogelijk fruit in de zonnedroger.

Gedroogd fruit is lang houdbaar, het neemt nauwelijks ruimte in en het smaakt heerlijk. Helaas is alle vitamine C er na het drogen uit, maar gedroogd fruit is wel  rijk aan vitamine B1, vitamine B6, foliumzuur, ijzer, magnesium, koper en kalium. En meestal voedingsvezels.

Maar niet al het fruit is geschikt om in de solar dryer te drogen. Perziken of aardbeien bijvoorbeeld, zijn moeilijk te drogen. Dus maken we daar fruitleer van!

Fruitleer of fruitgums worden gemaakt van gepureerd fruit. Met niets anders toegevoegd! Geen suiker, kleurstof, geurstof, smaakstof of conserveringsmiddel. En het recept is (alweer) simpel.

  1. Pureer je fruit
  2. Giet het in een dun laagje op je anti aanbak-bakblik of op bakpapier
  3. Droog het heel zachtjes (57° Celcius is het beste) in ongeveer 5 uur tijd (+ of – 1 uur)

Denk aan aardbeien, frambozen of pruimen, of appels (met kaneel), of zelfs een puree van rijpe tomaten met oregano. Of mix bananen met perzik, peren met kers… er is vanalles mogelijk!

Natuurlijk kun je ook suiker, honing of stevia toevoegen, maar dat is echt niet nodig als je rijp fruit gebruikt.

Wij koken op een houtoven dus is het makkelijk om de oven 5 uur aan te houden. Het is alleen lastig om de temperatuur een beetje in de buurt van 57 graden te houden.
Als je oven op gas of electriciteit werkt, dan kun je misschien overwegen om je fruitleer op de centrale verwarming te drogen. Je hoeft die 57° niet heel serieus te nemen.

Volgende zomer ga ik experimenteren met fruitleer uit de zonnedroger!

Wil je zelf eens ervaren hoe je fruitleer maakt, of koolchips, of wil je wol leren vilten en spinnen, leren smeden… wij geven workshops op ons prachtige terrein in Kroatie. >> Lees meer

Vers en rijp fruit is het lekkerst & zoetst
Vers en rijp fruit is het lekkerst & zoetst
Pureren kan ook met een vork of aardappelstamper
Pureren kan ook met een vork of aardappelstamper
verspreid de puree over een anti-aanbak bakblik
verspreid de puree over een anti-aanbak bakblik
Na het bakkken (5 uur op 57 graden) rol je het op in bakpapier
Na het bakkken (5 uur op 57 graden) rol je het op in bakpapier

Chips voor zelfvoorzienende kinderen

We hebben kinderen (10 en 4 jaar oud) en we willen zelfvoorzienend leven. Dat is soms lastig.

Als ze zin hebben in chips, dan graaf ik een paar aardappelen op* in de tuin, ik snij ze zo dun mogelijk en bak ze tot ze knapperig zijn.
* (echt! De beste plek om je aardappelen te bewaren is in de tuin, onder een goede laag mulch!)

Als je aardappelschijfjes bakt, dan realiseer je dat je ook wortels in schijfjes kunt snijden. Of zoete aardappelen, aardpeer, bietjes of selderijknol. Knapperig gebakken groentechips is ook heerlijk! En het beste nieuws is dat er alleen die wortel of knol in zit, geen conserveringsmiddelen, kleurstoffen, smaakstoffen of andere rommel.

Chips van je eigen aardappelen
Chips van je eigen aardappelen

Hoe maak je zelf chips?

1. Snij of schaaf (leve de kaasschaaf!) een aardappel in plakjes
2. Verhit een koekenpan of grillpan met een beetje olie of varkensvet
3. Bak de schijfjes op een matig vuur tot ze krullen
4. Leg ze op keukenpapier (of WC-papier) om uit te lekken en af te koelen

Tip 1: Bak niet te veel tegelijk

Tip 2: Je kunt natuurlijk zout toevoegen na het bakken

Tip 3: Als je van experimenteren houdt, probeer dan ook eens dikkere plakken. Knapperig van buiten en zacht van binnen: ook lekker!

Koolchips

Koolchips!? In Nederland maak je stamppot van boerenkool. Punt. Maar van onze Amerikaanse vrijwilligers leerden we dat je van boerenkool ook heerlijke “chips” kunt maken. Ontzettend lekker en nog ontzettend gezond ook!

1. Scheur of snij je boerenkoolblad in hap-grote stukken
2. Verdeel ze over een grote ovenschaal en sprenkel er een beetje olie over
3. Bak ze een paar minuten. Controleer ze regelmatig want als ze droog zijn, kunnen ze snel verbranden!
4. Strooi er zout over

Eet smakelijk!

WORLD ORGANIC NEWS

Decarbonise the air, Recarbonise the soil!

This Earth Horse

A blog to share my Permaculture journey in Melbourne

CONTAINER GARDENING

Growing plants in difficult conditions, using various containers

Laughing Duck Permaculture

A home-scale permaculture site and design collective located in Southwestern Idaho.

John Seymour School

Fruit and Vegetables, Beer, Wine and Cider, Jam, Bread, Jelly, Pigs, Chickens, Eggs, Sausages and Bacon, Pickles and Compost

bogatasuma

Sustainable living in harmony with inner and outer nature

Punk Rock Permaculture E-zine

A radical permaculture blog to make places better on the inside and out!

not just greenfingers

Mrs Thrift's Simple Living in the Modern Day......Kitchen Garden, Allotment, Baking And More...

starlight pastures

growing food for a sustainable future

Uit de Klei getrokken

Op weg naar een zelfvoorzienend leven!